Serdar Döngüsü yahut Buz Tutumu

                Başka yerlerde 100 yıl yaşayacağına bu dağlarda 50 yıl yaşa yeter de artar bile. Sürünerek, korkarak, her şeyi düşman görerek 100 yıl yaşayacağına bu kokuyu koklayarak, şu yamaca vurmuş ay ışığını görerek, şu ormanı dinleyerek her gün baştan aşağı içini dışını ışıkla yıkayarak, şu yıldızları, her sabah menevişlenen çiçekler açan çayırları bir ömür yaşayarak... Kollarını iki yana açtı. Derinden soluk aldı. Çok şükür. Çok şükür bu kokulara, bu havaya, bu dağlara, bu toprağa çok şükür...

 

Yaşar Kemal 

 

•


Yıllar içinde Mezovit'ten yahut Göller Bölgesi'nden başlayıp Serdar üstünden geçerek Kaçkar'a selam çakmayı ve sezonu öyle açmayı adet edinmiştim. Bu bir ritüel, bir tür pastoral ibadet haline gelmişti. Bu sene de haziranda buzu kırmaya niyet etmiş lakin önceki yazılarımda andığım çeşitli sebeplerle aşıttan geçmemiştim. Kaçkar'a aşağıdan bakıp geri dönmüştüm. İki hafta önce iklimin eşref saatine denk gelen bir hafta sonunu fırsat bilip döngüyü tamamlayacaktım lakin yeğenim: "Dayı, hani yaylaya çıkacaktık, Kattu Gzana'da (Kedi Yolu'nda) yürüyecektik?" diye yakınınca çocuğa verdiğim sözü yutmamak için onu Kaçkar'a götüreceğime söz verdim ve götürdüm. Ayrı bir yazıyı hak eden unutulmaz bir gündü benim için. Ondandır burada bahsedeceğim biraz 2 hafta öncesinden...

- Hafta sonu hava güzel olursa sabah erken kalk götüreceğim seni Kaçkar'ın dibine! Gerçek bir dağ nasıl olurmuş göreceksin.

Çocuğu 9.00'da Dikkaya Köyü'nden, nevaleyi de Çamlıhemşin'den alıp vuruyorum Kavrun'a. Şantiyeden hallice yolda ilerlerken çocukla muhabbet etmekte zorlanıyorum: "Acaba dağa gelebilecek bir arkadaşını da alsa mıydık yanımıza? Abisi var lakin tembel nevalenin teki... İki adım atmaktan aciz bir Oblomov bozması!" Kem küm ederek bir şekilde yolu tüketiyor ve Kavrun yolunda civar coğrafyanın hazan cümbüşüyle rengarenk olduğunu görüyoruz. Artık muhabbet edecek konu için ıkınıp sıkılmaya gerek yok içimdeki çocuğun çenesi düşüyor dağları görünce. Ağzımız durmuyor!

- Dayı aşağısı yeşil burası niye böyle?

- Dayı şu dağa mı çıkacağız?

- Dayı kuşa bak ne büyük!

- Dayı...

Her sorunun cevabı veriliyor ve bir noktada Kaçkarlar seriliyor önümüze: Kızıl kıyamet vadinin sonunda ince karla kaplı kara duvarlar! Bizim dağlarımız, canımız ciğerparemiz... Biz geliyoruz, biz!.. Hah haaa! 

- Vaoovvv... Dayı çok güzelmiş...

- Çıldırırsın yeğen, çıldırırsın!

Patikaya vuracağız lakin anası defalarca tembihlememe rağmen çocuğa şapka vermemiş, acaba kime çekmiş? Benim fötrü geçiriyorum başına ve patikaya vuruyoruz. Duraksız sorular kaldığı yerden devam ediyor:

- Dayı bu dağlar buraya nasıl geldi? 

Sen kaşındın çocuk, tutmayın beni!..

- Şimdi, üzerinde yürüdüğümüz dünyayı bir portakal gibi düşün. Düşündün mü?

- Düşündüm.

- Portakalın kabuğunu parça parça düşün. Bu parçalar eşit değiller. Büyüklü küçüklüler. Düşündün mü?

- Düşündüm.

- Şimdi portakalın içini portakal gibi düşünme, düşün ki içi çok katı yoğurt kıvamında aşırı sıcak bir sıvıyla dolu! Düşündün mü?

- Düşündüm.

- Lav nedir bilir misin? Hani yanardağlardan çıkar.

- Evet.

- İşte onunla dolu dünyanın içi. Ortadaki çekirdeği sert ama onu boş ver şimdi. Biz de kurumuş lavın üstünde yaşıyoruz. Sütün kaymağı gibi düşün. Düşündün mü?

- Düşündüm.

- Şimdi portakal demiştik. O portakal kabuğu parçaları, yapboz dilimleri gibiler. Altlarındaki yoğun ve sıcak lavda yüzüyorlar ve birbirlerini ittiriyorlar. Birbirlerine sürtünüyorlar... Bu sürtünme depremlere sebep oluyor.

- Oo deprem öyle mi oluyor?

- Yaa, ne sandım Yiğido!.. (ismi Yiğit) Sözümü kesme dur! Bazen de bir kabuk diğerinin altına girmeye çalışıyor ve birbirlerinin üstüne çıktıkları noktalarda kabuk kırışıyor! İşte dağlar o kırışıklıklar. İki halıyı birleştirip birbirlerine doğru ittirirsen ne olur?

- Halı kıvrılır!.

- İşte aynen öyle, yerkabuğu da kıvrılıyor! Ve işte dağlar!..

- Süpermiş dayı!

- Lisede coğrafya dersinde göreceksin hepsini. Hocan anlatırken sen parmak kaldır, anlat bunları. Bugünden bahsedersin.

- Tamam dayı.

- Ben ananın kitaplarını okuyup öğrenmiştim bunları senden çok büyük değildim. O benden büyüktü coğrafya dersi vardı.

- Yani annemden önce öğrendin.

- Ne sandın Yiğido!

- Dayı bu taşlar nereden geldi.

- Şimdi...

Hepsini yazmayacağım buraya tabii ki... Ben 15 yıllık öğretmenim. Maalesef inanmakta zorlandığım bir işi yapıyorum. Öğretmenlik yaptım diyebileceğim 3-4 saati o gün yaşadım! Çocuğun gözlerindeki merak, öğrenme aşkı beni şevkin doruklarına çıkardı. Biyoloji, jeoloji, coğrafya hatta fizik, insan fizyolojisine bile daldık o gün. Şiir ve müzikten de bahsettik. Derelerin nasıl oluştuğunu anladığında hissettiği heyecana sebep olmak benim için çok özel bir duyguydu. İki çocuktuk!.. O günün çocuğun hayatının kavşak noktalarından biri olduğuna adım gibi eminim. O günü ve o gün öğrendiklerini asla unutamayacak... Zihnine sihirli bir dokunuş yaptığıma inanıyorum. 

Kaçkar'ımın eteğinde, kaynak suyunun yamacında çayımızı yudumlarken,

- Biraz daha boyun uzasın, yaşın geçsin seni Kaçkar'a da çıkaracağım. Hatta orada gece geçireceğiz. Seneye de burada kamp yaparız ve şu aşıttan arkaya geçeriz.

- Şimdi geçelim...

- Hayır, bugün buna dayanabileceğini sanmıyorum. Kıyafetlerin, ayakkabıların buna uygun değil. Dönerken ve sonrasında yorgun hissedeceksin zaten. Ne demek istediğimi anlayacaksın.

- Tamam dayı.

Evet o müstesna günü de yazmış oldum. Yürürken acaba çocuklara böyle dağda yürüyüş rehberliği mi yapsam diye düşünmeden edemedim o gün. Anlatmaya bayılıyorum! Çocuklarda da biz yetişkinlerin düşkünü olduğu sidik yarıştırma gibi bir güdü olmadığından ilgilerini çeken şeyleri dinlemeyi seviyorlar. Samimi bir sohbet çocuklarla daha kolay mümkün oluyor. Tam benim hevesle yapacağım iş! Acaba ha!... Acaba? Ne çok formalitesi, sertifikası, zartı zurtu vardır öyle bir işe başlamanın... Kalsın...

Geçelim...

Bütün meteoroloji kaynakları cumadan itibaren muhteşem hazan günleri geçireceğimiz noktasında hem fikirler... Serdar'ı dönmeliyim, Serdar'ı dönmeliyim, Serdar'ı dönmeliyim!..

Döneceğim, kesin, ama ne zaman? Pazar diyorum zira dağlar karlı. Yüzümde bandana, buğulanan gözlüklerle yolumu güçbela görerek yürümek istemiyorum en azından tırmanırken. Dağın ince serin rüzgarını suratımda hissetmek istiyorum. Bakışlarım buğulanmadan! Sırtın doğu yüzünden kar erken eriyor. Arkasında da göllere kadar dişimi sıkarım diyorum. Ama kurtlar yerinde durmuyor, bisiklet sürerim dediğim ve ona niyet ettiğim cuma sabahı kahvaltıdan sonra aniden "Bugün!" deyip fırlıyorum dışarı...

Ufak bir termos çay, bir protein bar, kabuk ceket, baba dağ botları ve ver elini karlı dağlar... 

Henüz hazan yaprakları düşmemiş, sonbaharın alacalı alevi sönmemiş, yanıyor ortalık! Ağaçlar, çalılar, çayırlar çıldırmışlar! "Biraz da bulut olsa gökte," diyorum "değme keyfe!". Çıplak güneş ve kar iyi bir ikili olmaz zira. Neyse korunacağız.

Saat 10.00. Mezovit patikasını çengel boynuzları görme umuduyla yüksek sırtları kolaçan ederek nispeten hızlı bir tempoyla tüketiyorum. Kar iki hafta öncesinden daha da aşağı sarkmış, belli. Vadide yok lakin Öküz Çayırı'nda ve sırtlarda olacaktır. Göreceğiz.

Görüyorum: Sırtlarda beklediğimden daha fazla kar var. Kamp alanının sekisine çıktığımda her yeri karlı görüyorum.

- Bu aksiyonun günü pazardı Bayram, erken geldin! İyi bok yedin!..

Aşıt dibi çarşağına çıkaran patikaya girmek için dereyi geçmeye davranacağım ki önümdeki kayalık sırtın çok da karlı olmadığını fark edip ona tırmanmak üzere yönümü aniden değiştiriyorum. Bir patika yok, aykırı bir güzergah ama en azından bandana suratımda değil ve görüşüm açık. Çok dikkatli olmak gerekecek. Yer yer buzla film gibi kaplı kayalar. Toprak da cıvık. Karla kaplı komar çalıları ise en belalısı, menisküs yırtmama sebep bu ikili. Komar kahpedir, dibi görünmez; güvenip tutarsın elinde kalır. Güzergah gittikçe dikleşiyor: "Şurdan mı geçeyim? Yok şurası daha güvenli." Her adım için iki defa düşünüp, her tutamağa hesaplı hamle edip kendimi sırtın üzerine atıyorum. Anıt mezar yukarda, biraz çarşak hoplaması ve klasik güzergah ayaklarımın altında. Çok fazla kar yok ama yine de bandana yüzümde olmalı. Yakar zira, haşlar! En az iki gün irin akar adamın yüzünden... Çok aktı zamanında, oradan biliyorum. Gözeneklerden sızan irin yüzde damla damla donar. Kopartırsın, çıt çıt! Sanki ağaç kabuğunda reçine! Turist işi deyip yıllarca küçümsediğim ve kullanmaya tenezzül etmediğim kumaş parçası en önemli ekipmanım o anda ve gözlerimin dibine kadar çekilmiş halde.

Sırtı da nispeten hızlı tırmanıp aşıta geçmeden Serdar Tepe'ye doğru yönümü belirliyorum. Çengel boynuzlardan hala bir haber yok lakin yerde muhtemelen bir tilkiye ait taze izler var. Hayvanın izleri yürüyeceğim hat boyunca ilerliyor. Uzak batı ufkunda Verçenik ve Tatos, doğuda ise Kındevul eşlik ediyorlar bu noktada adımlarıma. Kılçık bir hat söz konusu ve karla kaplı kayalar. Risk gözardı edilecek gibi değil. En ufak bir burkulma, kayma başımı belaya sokar. Pürdikkat tüketiyorum bıçaksırtı güzergahı ve kuzeye ilerleyen tilki izlerinden ayrılıp doğuya doğru, çok da önemi olmayan lakin 3300m irtifasıyla önemsiz de sayılamayacak zirvenin altındaki nispeten iri kayalardan oluşan çarşağa başlıyorum. Ardı zirvedir, seriyorum mabadımı kuru bir kayaya ve seyreyliyorum alemi! Cansız, ruhsuz kayalar bunlar amenna, lakin gözlerimde biriken bu su ne! Nedir bu temâşâdaki sır ki gönlümüzü doldurup gözlerimizden taşıyor! Yüreğime sığmayanı aklım da almıyor...

Çay demliyorum. Bir tane protein bar var ama: "Muz da olmalıydı, başka şeyler de olmalıydı! Çok daha başka şeyler de olmalıydı Bayram, ah Bayram!" Ama yok ufacık, ne idüğü belirsiz bir şey var işte, onu kemiriyorum. Fotoğraf makinesiyle Verçenik'ten başlayıp Kemerli Kaçkar'a kadar bir sıra yakın kayıt alıyorum. Burada en az kırk dakika vakit geçiriyorum. Doğu tarafında aşağıda çivit mavi göller kıpırtısız. En üst sekide Meterez dört bucağında karla çevrili. Gölü besleyen ince kaynaklar hoş kıvrımlarıyla bir hayli belirgin. Doğanın koynunda büyüyen bir fetüs gibi göl ve onu besleyen hayat damarları dağlarca birikip gelen ışıklı sular. Ve güneyde kara kaya duvarları şahane bir manzarayı şekillendiriyor lakin asıl olay karşımda... Yahu ne güzelsin ve ne korkunç! Tanrıça diye boşa tapmamışlar soyuna...

Uzaktan iri kuzgun çiftlerinin gaklamaları yankılanıyor. Zirvenin üstünden bir uçak geçiyor ardında zarif bir çizgi... İnce, munis bir huzur geliyor da konuyor üzerime. İbadet bu... Başka bir açıklaması yok. Modern çağın köküne kibrit suyu döktüğü maneviyata dair bir şey bu... Yüreğe dair olanın en güçlü kalesi dağlar!.. Ne mutlu ki insandan uzun yaşıyorlar... Ve sanat sonra, sonsuz... Ve felsefe durduraksız... Ama bunların yeri burası değil. Geçelim...

İnişe geçmek gerek. Aşıta gitmeyeceğim, hiç gerek yok zira. Geldiğim doğrultuda biraz ilerleyip isimsiz aşıtın doğu yüzünden iniyorum. Tozlukları arabada unuttum lakin çok gerek olmadığını görüyorum. Ağır botlar bileklerin bir hayli üstüne kadar kaplıyor. Pantolonun geniş paçası da tozluk görevi görüyor. Batonlarla dengemi sağlayıp seri adımlarla bir hamlede vadiyi tüketiyorum. Kayalardaki işaretleri görüyorum, Serdar'a tırmanırken de bir dizi işaret vardı. UTMB'den kalma kullanışlı yol göstericileri. Takip ediyorum. Hep kullandığımdan çok daha farklı bir rotayı imliyorlar. Bende imleri mimliyor ve işaretlerle göle ulaşıyorum. Kar bitti, çehrem özgür! Ohh, serinlik mis gibi, öpücüklere boğuyor suratımı! Gözlükteki buğu dağılıyor, görüşüm netleşiyor. İşaretler alışıldık güzergahla birleşiyor göl kenarında. Göl parlak bir ayna... Hani derler ya "mir'at-ı mücellâ!". Aynada bir alıcı kuş, titrek! Aman tanrım kocaman! Kanatlarını ağır ağır indirip kaldırarak, mağrur, süzülüyor gölün üzerinde ve gelip az ilerde, tam önümde konuyor. Allah kahretsin makine yine çantada! Her zaman olduğu gibi...

Kaya kartalı sırra kadem basıyor. Çeymakçur aşıtına uğramak için yönümü göllerden aykırı belirliyorum. Bir ses geliyor, garip. Aşıta yaklaştıkça bir gümbürtüye dönüyor. İrkiliyorum. Ne olduğunu anlamaya çalışıyorum ve aşıttan aşağı bakınca göl kenarındaki büyük çadırı görüyorum. Vadi garip bir müzikle inliyor. Anlam veremiyorum bu tarz dinlencelere. Patikayla yoluma devam ediyorum. Fotoğraf makinesi boynumda lakin kartal hayal aleminde kanat vuruyor olmalı. Güzide puğarımızda biraz sulandıktan sonra altımda uzanan kadim buzul vadisini kulaklarımda on bin yıl öncesinden yankılanan boğuk buz çatırtılarıyla tüketiyorum.

Nihayetinde başladığım noktada bitiriyorum.

Yaşasın dağlar... Yaşasın! 

23.10.2026

Soğuksu / Pazar

•••









 •••

İki Hafta Önce...











Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Ayı Döngüsü yâhut Tatos Tavâfı

Rakka Rakka Koçdüzü

Jübile yâhut Bir Özge Temâşâ